برای ترمیم زخم واسیب های پوست باید چیکارکنیم
ترمیم زخم پوست فرایندی طبیعی است که بلافاصله پس از آسیبدیدگی آغاز میشود، اما نحوه مراقبت از محل زخم میتواند بر روند بهبود و ظاهر نهایی پوست تأثیر بگذارد. بریدگیهای کوچک، خراشیدگی، سوختگیهای سطحی، جوشهای دستکاریشده یا برخی آسیبهای روزمره معمولاً با مراقبت اصولی بهبود پیدا میکنند؛ با این حال همه زخمها را نمیتوان در خانه درمان کرد.
اگر برای شما هم سؤال است که برای ترمیم زخم و آسیبهای پوستی چه کارهایی باید انجام دهیم، اولین نکته تشخیص شدت آسیب است. یک خراش کوچک با زخمی عمیق، سوختگی شدید یا زخمی که علائم عفونت دارد شرایط یکسانی ندارد و روش مراقبت از آنها نیز متفاوت است.
در این راهنمای Just Line با اصول مراقبت از زخمهای سطحی، عوامل مؤثر بر بازسازی پوست، اشتباهات رایج و علائمی که نیازمند مراجعه به پزشک هستند آشنا میشویم.
ترمیم زخم پوست چگونه انجام میشود؟
بدن پس از ایجاد آسیب، مجموعهای از فرایندهای هماهنگ را برای متوقفکردن خونریزی، کنترل التهاب و بازسازی بافت آغاز میکند. در ادامه سلولهای جدید تشکیل میشوند و بدن تلاش میکند قسمت آسیبدیده را ترمیم کند.
بهبود زخم یک اتفاق لحظهای نیست. مدت زمان لازم برای بازسازی پوست به عواملی مانند عمق و اندازه آسیب، محل زخم، وضعیت عمومی بدن، سن، تغذیه و وجود یا نبود عفونت بستگی دارد.
به همین دلیل نمیتوان برای تمام زخمها یک مدت زمان مشخص تعیین کرد.
مراحل کلی بهبود زخم
بهطور ساده میتوان روند ترمیم را در چند مرحله در نظر گرفت:
- کنترل خونریزی و تشکیل لخته
- ایجاد واکنش التهابی طبیعی
- تشکیل بافت جدید
- بازسازی تدریجی پوست
- تغییر و بلوغ بافت ترمیمشده
وجود مقدار کمی قرمزی یا حساسیت در مراحل اولیه بعضی زخمهای کوچک میتواند طبیعی باشد، اما افزایش درد، تورم، ترشح یا گسترش قرمزی نیازمند توجه بیشتری است.
برای ترمیم زخم پوست ابتدا محل آسیب را تمیز کنید
یکی از مهمترین اصول در ترمیم زخم پوست، تمیز نگهداشتن زخم است.
در بریدگیها و خراشهای سطحی، ابتدا دستهای خود را بشویید و سپس محل آسیب را بهآرامی با آب تمیز کنید. هدف این است که آلودگی و ذرات سطحی از محل زخم خارج شوند.
آکادمی پوست آمریکا توصیه میکند بریدگیها و خراشیدگیهای کوچک تمیز نگه داشته شوند و محل آسیب با آب و شوینده ملایم پاک شود.
از مالش شدید، کندن پوست یا دستکاری مکرر زخم خودداری کنید.
اگر زخم خونریزی دارد چه کنیم؟
در یک بریدگی کوچک میتوانید از گاز تمیز برای واردکردن فشار مستقیم و ملایم روی محل استفاده کنید.
اگر خونریزی باوجود فشار مناسب متوقف نمیشود یا زخم عمیق و باز است، مراقبت خانگی کافی نیست و باید برای ارزیابی پزشکی اقدام شود.
همچنین اگر جسم خارجی در زخم باقی مانده و بهآسانی خارج نمیشود، بهتر است برای خارجکردن آن از دستکاری عمیق پوست خودداری کنید.
آیا باید زخم را باز بگذاریم یا پانسمان کنیم؟
این تصور که هر زخمی برای بهبود سریعتر باید دائماً در معرض هوا باشد، همیشه درست نیست.
برای بسیاری از بریدگیها و خراشهای کوچک، تمیز و محافظتشده نگهداشتن محل آسیب میتواند به روند طبیعی بهبود کمک کند.
آکادمی پوست آمریکا برای زخمهای سطحی استفاده از مقدار مناسبی وازلین ساده برای جلوگیری از خشکشدن بیش از حد زخم و سپس پوشاندن آن با پانسمان مناسب را مطرح میکند.
پانسمان علاوه بر محافظت از زخم میتواند از تماس مستقیم محل آسیب با آلودگی، لباس و عوامل تحریککننده جلوگیری کند.
پانسمان باید مطابق شرایط زخم تعویض شود و اگر خیس، آلوده یا کثیف شد، آن را با دستهای تمیز جایگزین کنید.
رطوبت مناسب چه نقشی در ترمیم زخم دارد؟
خشکشدن شدید سطح بعضی زخمهای کوچک و تشکیل پوسته ضخیم الزاماً به معنی بهبود سریعتر نیست.
حفظ رطوبت مناسب در محیط زخم میتواند به بازسازی طبیعی پوست کمک کند. به همین علت متخصصان پوست در مورد برخی زخمهای کوچک استفاده از وازلین ساده و سپس پوشاندن محل را پیشنهاد میکنند.
البته این موضوع به معنی استفاده خودسرانه از هر نوع کرم، روغن یا ماده خانگی روی زخم باز نیست.
هر محصول آرایشی و مراقبتی برای استفاده مستقیم روی زخم باز طراحی نشده است.
محصولات ترمیمکننده پوست چه کاربردی دارند؟
محصولات مراقبتی و ترمیمکننده پوست میتوانند در شرایطی که سازنده برای آنها مشخص کرده است به مراقبت از پوست آسیبدیده، خشک یا تحریکشده کمک کنند.
هنگام انتخاب چنین محصولاتی به موارد زیر توجه کنید:
- محل مجاز استفاده
- ترکیبات محصول
- روش مصرف
- مناسببودن برای پوست آسیبدیده
- تاریخ تولید و انقضا
- اصالت محصول
- هشدارهای سازنده
در Just Line نیز میتوانید بخش کرمهای تخصصی پوست را بررسی کنید و مشخصات محصولات را پیش از خرید بخوانید.
مهم است که بین محصول مراقبت از پوست آسیبدیده و درمان پزشکی یک زخم عمیق یا عفونی تفاوت قائل شویم. کرمهای آرایشی و مراقبتی جایگزین ارزیابی و درمان پزشکی زخمهای جدی نیستند.
چه عواملی روی ترمیم زخم پوست تأثیر میگذارند؟
سرعت ترمیم زخم پوست در همه افراد یکسان نیست و عوامل متعددی میتوانند روی آن اثر بگذارند.
عمق و وسعت زخم
یک خراش سطحی معمولاً با زخمی که لایههای عمیقتر پوست را درگیر کرده است قابل مقایسه نیست.
هرچه آسیب عمیقتر و وسیعتر باشد، احتمال نیاز به مراقبت پزشکی بیشتر میشود.
عفونت
وجود عفونت میتواند روند طبیعی ترمیم را مختل کند.
افزایش قرمزی، درد، گرمی محل، تورم، ترشح چرکی، بوی نامطبوع یا تب از علائمی هستند که باید جدی گرفته شوند.
تغذیه
بدن برای ساخت و ترمیم بافتها به انرژی و مواد مغذی نیاز دارد.
یک رژیم غذایی متعادل شامل منابع مناسب پروتئین، میوهها، سبزیجات و سایر گروههای غذایی میتواند بخشی از سبک زندگی سالم در دوره ترمیم باشد.
نیازی نیست بدون تشخیص کمبود، مقدار زیادی مکمل مصرف کنید.
وضعیت عمومی بدن
برخی بیماریها، مشکلات گردش خون و شرایط جسمی خاص میتوانند روی سرعت بهبود زخم اثر بگذارند.
بهخصوص افرادی که بیماری زمینهای دارند یا زخم آنها برای مدت طولانی بهبود پیدا نمیکند، بهتر است از درمانهای خودسرانه طولانیمدت خودداری کنند.
دستکاری زخم
کندن پوسته، فشار دادن محل، خاراندن و لمس مداوم زخم میتواند پوست تازه تشکیلشده را دوباره آسیب بزند.
یکی از سادهترین کارها برای کمک به روند طبیعی بهبود این است که زخم را تا حد امکان دستکاری نکنید.
برای ترمیم زخم چه چیزهایی را روی پوست نزنیم؟
یکی از اشتباهات رایج در مراقبت از زخم، امتحانکردن تعداد زیادی ماده مختلف روی پوست است.
محصولی که برای پوست سالم مناسب است الزاماً نباید روی زخم باز استفاده شود.
از استفاده خودسرانه مواد تحریککننده، ترکیبات آرایشی، عطر، لایهبردارها و محصولات نامناسب روی زخم باز خودداری کنید.
Mayo Clinic نیز در مراقبت از بریدگیهای کوچک نسبت به استفاده مستقیم از موادی مانند هیدروژن پراکسید یا ید داخل زخم هشدار میدهد، زیرا این مواد ممکن است بافت را تحریک کنند.
آیا الکل برای تمیزکردن زخم مناسب است؟
استفاده از الکل مستقیم روی یک زخم باز میتواند باعث سوزش و تحریک بافت شود.
برای زخمهای کوچک معمولاً شستوشوی ملایم با آب تمیز اهمیت بیشتری دارد.
اگر نوع آسیب یا میزان آلودگی زخم بهگونهای است که نمیدانید چگونه باید آن را تمیز کنید، بهجای استفاده از ترکیبات مختلف از پزشک یا داروساز سؤال کنید.
استفاده از آنتیبیوتیک موضعی برای هر زخم لازم است؟
خیر. استفاده روتین و خودسرانه از آنتیبیوتیک موضعی برای تمام بریدگیها و خراشهای ساده ضروری نیست.
آکادمی پوست آمریکا برای بسیاری از زخمهای کوچک، تمیز نگهداشتن محل، استفاده از وازلین ساده و پانسمان را کافی میداند و استفاده روتین از آنتیبیوتیک موضعی را توصیه نمیکند.
اگر زخم عفونی شده یا پزشک برای شرایط خاص شما دارویی تجویز کرده است، درمان باید مطابق دستور پزشک انجام شود.
نقش آبرسانی و مراقبت از پوست اطراف زخم
پوست سالم اطراف ناحیه آسیبدیده نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
خشکی شدید پوست اطراف زخم ممکن است احساس کشیدگی و ناراحتی ایجاد کند. بعد از بستهشدن مناسب زخم میتوان با توجه به نوع پوست و توصیه محصول، روتین مراقبتی مناسبی برای آن ناحیه در نظر گرفت.
اگر پوست شما بهطور کلی خشک و کمآب است، مقاله نحوه استفاده صحیح از آبرسان صورت در Just Line میتواند برای تنظیم روتین مراقبت روزانه مفید باشد.
توجه داشته باشید که آبرسان یا مرطوبکننده معمولی را نباید بدون بررسی دستور محصول مستقیماً روی زخم باز استفاده کرد.
برای کاهش جای زخم چه کنیم؟
حتی پس از بستهشدن زخم، فرایند بازسازی پوست ممکن است برای مدتی ادامه داشته باشد.
ظاهر اسکار میتواند در طول زمان تغییر کند و نتیجه نهایی به عمق آسیب، محل زخم، ویژگیهای پوست و نحوه ترمیم وابسته است.
زخم را دستکاری نکنید
کندن پوسته یا خراشیدن محل میتواند دوباره باعث آسیبدیدگی پوست شود و روند ترمیم را مختل کند.
از پوست ترمیمشده در برابر آفتاب محافظت کنید
پس از بستهشدن کامل زخم و زمانی که استفاده از ضدآفتاب روی محل مجاز است، محافظت در برابر نور خورشید اهمیت دارد.
نور خورشید میتواند تغییر رنگ بعضی اسکارها را بیشتر نمایان کند.
انتظار منطقی داشته باشید
هیچ محصولی نمیتواند تضمین کند که همه جای زخمها بهطور کامل و فوری ناپدید میشوند.
اسکارهای برجسته، فرورفته، کلوئیدی یا اسکارهایی که از نظر ظاهری آزاردهنده هستند ممکن است به درمان تخصصی نیاز داشته باشند.
چه زمانی ترمیم زخم پوست نیازمند پزشک است؟
همه زخمها برای درمان خانگی مناسب نیستند.
اگر یکی از شرایط زیر وجود دارد، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا میکند:
- زخم عمیق یا بسیار باز است.
- لبههای زخم از یکدیگر فاصله زیادی دارند.
- خونریزی با فشار مستقیم متوقف نمیشود.
- جسم خارجی در زخم باقی مانده است.
- زخم بر اثر گازگرفتگی انسان یا حیوان ایجاد شده است.
- زخم سوراخشونده یا بسیار آلوده است.
- آسیب ناشی از جسم آلوده یا زنگزده بوده است.
- قرمزی و تورم اطراف زخم در حال افزایش است.
- از زخم چرک یا ترشح غیرطبیعی خارج میشود.
- تب یا حال عمومی نامناسب ایجاد شده است.
- درد بهجای کاهش در حال افزایش است.
- زخم برای مدت غیرعادی بهبود پیدا نمیکند.
- فرد بیماری یا شرایط زمینهای دارد که ممکن است ترمیم را مختل کند.
در زخمهای جدی همچنین ممکن است وضعیت واکسیناسیون کزاز نیاز به بررسی داشته باشد.
ترمیم سوختگی پوست با زخم معمولی یکسان نیست
همه آسیبهای پوستی را نباید به یک شکل درمان کرد.
برای سوختگی سطحی کوچک، اصول مراقبت با بریدگی معمولی تفاوتهایی دارد و سوختگیهای شدیدتر نیازمند ارزیابی پزشکی هستند.
در سوختگی، از روشهای خانگی نامطمئن مانند قرار دادن مواد غذایی، خمیردندان یا ترکیبات ناشناخته روی محل آسیب خودداری کنید.
در صورت ایجاد سوختگی وسیع، عمیق، شدید یا سوختگی در قسمتهای حساس بدن، درمان خانگی انتخاب مناسبی نیست.
اشتباهاتی که روند ترمیم زخم پوست را مختل میکنند
برای کمک به ترمیم زخم پوست بهتر است از چند اشتباه رایج اجتناب کنید:
- لمس مداوم زخم با دست آلوده
- کندن پوسته زخم
- خاراندن پوست در حال ترمیم
- استفاده همزمان از چند محصول نامناسب
- ریختن مواد تحریککننده روی زخم
- باز گذاشتن زخم در محیط آلوده
- استفاده از پانسمان کثیف یا خیس
- نادیدهگرفتن علائم عفونت
- مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک
- استفاده از محصولات آرایشی روی زخم باز
- انتظار ترمیم کامل در مدت بسیار کوتاه
- استفاده از کرمهای مراقبتی بهجای درمان زخم جدی
یک روتین ساده برای مراقبت از زخم سطحی
اگر آسیب کوچک و سطحی است و علائم هشداردهندهای وجود ندارد، روند کلی مراقبت میتواند ساده باشد.
مرحله اول: دستها را بشویید
پیش از لمس محل زخم، دستها را با آب و شوینده بشویید.
مرحله دوم: خونریزی را کنترل کنید
در صورت وجود خونریزی خفیف، با گاز تمیز فشار مستقیم وارد کنید.
مرحله سوم: زخم را تمیز کنید
محل را با آب تمیز بشویید و ذرات سطحی را بدون مالش شدید پاک کنید.
مرحله چهارم: از زخم محافظت کنید
بسته به نوع زخم، از پانسمان تمیز مناسب استفاده کنید.
مرحله پنجم: محل را بررسی کنید
در روزهای بعد، تغییرات زخم را تحت نظر داشته باشید.
افزایش درد، تورم، قرمزی، ترشح یا سایر علائم غیرعادی را نادیده نگیرید.
پرسشهای متداول درباره ترمیم زخم پوست
ترمیم زخم پوست چقدر طول میکشد؟
زمان ترمیم زخم پوست به عمق، اندازه، محل زخم و شرایط بدنی فرد بستگی دارد. خراشهای کوچک معمولاً زودتر از زخمهای عمیق بهبود پیدا میکنند و نمیتوان یک زمان ثابت برای تمام آسیبهای پوستی تعیین کرد.
آیا باز گذاشتن زخم باعث بهبود سریعتر میشود؟
نه لزوماً. بسیاری از زخمهای کوچک بهتر است تمیز و محافظتشده نگه داشته شوند. پوشاندن مناسب زخم میتواند آن را از آلودگی و بازشدن مجدد محافظت کند.
آیا وازلین برای زخم مناسب است؟
برای بعضی بریدگیها و خراشهای کوچک، آکادمی پوست آمریکا استفاده از مقدار کمی وازلین ساده را برای مرطوب نگهداشتن محل و سپس پانسمان پیشنهاد میکند.
این توصیه برای همه انواع زخم، سوختگی یا آسیبهای جدی قابل تعمیم نیست.
آیا میتوان کرم ترمیمکننده را روی زخم باز استفاده کرد؟
این موضوع کاملاً به دستور محصول بستگی دارد. همه محصولات ترمیمکننده یا مراقبتی برای تماس مستقیم با زخم باز طراحی نشدهاند.
قبل از مصرف، کاربرد و محدوده مجاز محصول را بررسی کنید.
چه علائمی میتواند نشاندهنده عفونت زخم باشد؟
افزایش قرمزی، تورم، گرمی، درد، ترشح چرکی، بوی غیرمعمول و تب از علائمی هستند که باید جدی گرفته شوند.
در صورت مشاهده این علائم، ارزیابی پزشکی مناسبتر از ادامه درمان خودسرانه است.
آیا میتوان جای زخم را کاملاً از بین برد؟
ظاهر بسیاری از اسکارها با گذشت زمان تغییر میکند، اما حذف کامل همه جای زخمها تضمینشده نیست.
نوع اسکار، عمق آسیب و ویژگیهای پوست روی نتیجه تأثیر دارند و بعضی اسکارها به درمان تخصصی نیاز دارند.
نتیجهگیری؛ برای ترمیم زخم پوست چه کنیم؟
ترمیم زخم پوست یک فرایند طبیعی است، اما مراقبت صحیح میتواند شرایط مناسبتری برای بازسازی پوست ایجاد کند.
برای زخمهای کوچک، تمیز نگهداشتن محل، کنترل خونریزی، جلوگیری از دستکاری و محافظت مناسب از زخم از مهمترین اقدامات اولیه هستند.
در مقابل، استفاده خودسرانه از مواد تحریککننده، کندن پوسته زخم، مصرف بیدلیل آنتیبیوتیک یا قرار دادن محصولات نامناسب روی زخم میتواند مشکلات بیشتری ایجاد کند.
اگر زخم عمیق، آلوده، عفونی یا همراه با خونریزی قابل توجه است، مراقبت خانگی را جایگزین درمان پزشکی نکنید.
برای انتخاب محصولات مراقبت از پوست در Just Line نیز توضیحات محصول، ترکیبات، روش مصرف و محل مجاز استفاده را بررسی کنید و محصول را متناسب با وضعیت پوست انتخاب کنید.
در نهایت، بهترین رویکرد برای ترمیم زخم پوست ترکیبی از مراقبت اصولی، جلوگیری از آسیب مجدد، صبر و مراجعه به متخصص در زمان مناسب است.
